[11] Kalendarzyk Świąteczny - Czarna strona Belgradu, czyli opis serbskiego Partizana

Od 1 grudnia do 24 grudnia zapraszamy na świąteczny kalendarz na rzutza3.pl! 🎄🎁

Przez 24 dni codziennie publikujemy wyjątkowe treści: wywiady, dłuższe artykuły i wiele więcej. Nie przegapcie – obserwujcie naszą stronę i bądźcie na bieżąco! ✨

[11/24]

Euroliga to najwyższy poziom rozgrywek koszykarskich w Europie. Na całym kontynencie można spotkać wiele utalentowanych drużyn, z których każda ma swoją unikalną i wyjątkową historię. Dziś chciałbym przedstawić jeden z dwóch najlepszych serbskich zespołów – Partizan Belgrad.

KK Partizan Belgrad został założony w Belgradzie 4 października 1945 roku jako część wielosekcyjnego stowarzyszenia sportowego Partizan, utworzonego przez Jugosłowiańską Armię Ludową. Klub miał na celu promocję koszykówki w Jugosławii i stworzenie bazy dla młodych graczy na Bałkanach. Partizan pozostał flagowym klubem w Jugosławii i kuźnią wielu talentów, takich jak Vlade Divac, Aleksandar Đorđević czy Predrag Danilović. Od samego początku odgrywał kluczową rolę w rozwoju koszykówki w regionie, promując wartości związane z socjalistyczną Jugosławią.

W czasach istnienia Jugosławii Partizan był jednym z czołowych klubów, ale w latach 70. i 80. musiał rywalizować z silniejszymi drużynami, takimi jak Jugoplastika Split i Cibona Zagrzeb, które zdominowały europejską koszykówkę. Mimo to Partizan regularnie walczył o krajowe trofea, zdobywając dwa tytuły mistrza Jugosławii (1976, 1979), Puchar Jugosławii (1979) oraz Puchar Koraća (1978, 1979). W latach 80. zespół z Belgradu zaczął wyrastać na europejskiego pretendenta. Zdołał ponownie zdobyć dwa razy mistrzostwo kraju oraz po jednym razie Puchar Jugosławii i Puchar Koraća. W okresie 1945–1992 klub zdobył 5 mistrzostw, 4 Puchary Jugosławii i 3 Puchary Koraća.

Euroliga 1991/92

Największym jak dotąd osiągnięciem Partizana było wygranie Euroligi w 1992 roku. W tamtym sezonie Jugosławia była w trakcie rozpadu, a w wyniku napięć politycznych i wojny domowej klub nie mógł rozgrywać swoich meczów w Belgradzie. Zespół przeniósł swoje mecze domowe do Fuenlabrady w Hiszpanii. Partizan był uważany za underdoga tych rozgrywek, a drużyny takie jak Estudiantes Madryt, Philips Mediolan czy Joventut Badalona były przymierzane do tytułu. Zespół trenowany przez młodego wtedy Željko Obradovicia przeszedł przez fazę grupową, zdobywając ważne zwycięstwa przeciwko silnym rywalom, mimo że musiał grać poza Belgradem. W ćwierćfinale Partizan pokonał Virtus Pallacanestro Bologna 2:1. W Final Four Partizan zwyciężył z faworyzowanym Mediolanem 82–75, co dało mu przepustkę do wielkiego finału. W finale drużyna z Belgradu zmierzyła się z Joventut Badalona. Mecz w Stambule zakończył się wynikiem 71–70, a na cztery sekundy przed końcem Aleksandar Đorđević trafił decydujący rzut za trzy, co przeszło do historii jako jeden z najbardziej dramatycznych momentów w finałach Euroligi. MVP Finałów został Predrag "Sasha" Danilović, który zdobył najwięcej punktów w trakcie Final Four. Młody Željko Obradović zdobył swój pierwszy, a jak się później okaże, nie ostatni tytuł Euroligi.

Historia po zwycięstwie w Eurolidze

Po historycznym zwycięstwie w Eurolidze, Partizan kontynuował swoje sukcesy zarówno na krajowej, jak i międzynarodowej arenie. Po rozpadzie Jugosławii klub zdominował koszykówkę w Serbii i Czarnogórze, a później w samej Serbii. Partizan wygrywał ligę przez 14 kolejnych sezonów (2001–2014), co stanowi rekord dominacji w serbskiej koszykówce. Klub 16 razy zdobył Puchar Serbii, regularnie pokonując lokalnych rywali, w tym Crveną Zvezdę. Partizan stał się jednym z najbardziej utytułowanych zespołów w Lidze Adriatyckiej, zdobywając ją aż 6 razy w latach 2007–2013. Niestety, od swojego historycznego triumfu w 1992 roku klub nie zdołał powtórzyć tego sukcesu. Najbliżej byli w 2010 roku, gdy dotarli do Final Four, ale w półfinale przegrali z Olimpiakosem po bardzo zaciętej walce.

Lata kryzysu 2014–2020

Po 2014 roku Partizan przeszedł trudny okres w swojej historii, zmagał się z problemami finansowymi, utratą dominacji na krajowym podwórku oraz rosnącą rywalizacją z odwiecznym rywalem, Crveną Zvezdą. Mimo tych trudności, klub powoli odbudowywał swoją pozycję. Jego historia w ostatnich latach to przykład walki o powrót na szczyt. Problemy finansowe zmusiły klub do ograniczenia budżetu i utraty wielu czołowych graczy. Partizan nie był w stanie rywalizować o najdroższych zawodników, co odbiło się na wynikach sportowych. Mimo tych trudności, klub zdołał zdobyć 4 Puchary Serbii w latach 2018–2021, co było minimalnym powodem do uśmiechu w tej sytuacji. Crvena Zvezda zdominowała krajową ligę i Ligę Adriatycką, co mocno wpłynęło na morale kibiców Partizana. Największym ciosem dla klubu była utrata miejsca w Eurolidze na rzecz Crveny Zvezdy.

Okres odbudowy 2021–dziś

W 2021 roku Partizan poczynił ogromny krok w swojej odbudowie. Po ponad 28 latach do klubu wrócił Željko Obradović. Tak, ten sam człowiek, który zdobył Euroligę w 1992 roku, powrócił, by wyprowadzić drużynę z kryzysu. Po niemal dekadzie nieobecności Partizan otrzymał "dziką kartę" na sezon Euroligi 2022/2023, co stanowiło ważny krok w odbudowie prestiżu klubu. Zespół, prowadzony przez Obradovicia, zaczął przyciągać znanych graczy, takich jak Kevin Punter czy Mathias Lessort. W tym samym sezonie Partizan awansował do fazy play-off, co było wielkim sukcesem, biorąc pod uwagę ich długą nieobecność w tych elitarnych rozgrywkach. Aktualny sezon, mimo początkowych trudności, drużyna pod wodzą Carlika Jonesa zdołała przełamać zła passe i wygrać cztery mecze z rzędu, w tym derby z Crveną Zvezdą.

Legendarni zawodnicy spod szyldu Partizanu:

1. Aleksandar Đorđević ("Saša")

Bohater finału Euroligi 1992, autor słynnego rzutu za trzy punkty, który zapewnił zwycięstwo nad Joventutem Badalona. Jeden z najlepszych rozgrywających w historii europejskiej koszykówki i późniejszy wybitny trener reprezentacji Serbii.

2. Vlade Divac:

Jeden z pierwszych europejskich graczy, którzy odnieśli sukces w NBA. Symbol jugosłowiańskiej szkoły koszykówki i legenda zarówno Partizana, jak i Los Angeles Lakers.

3. Žarko Paspalj

Jeden z najlepszych zawodników w historii jugosłowiańskiej koszykówki, wielokrotny reprezentant Jugosławii, który zdobywał medale na największych turniejach.

4. Dragan Kićanović

Bardzo dobry koszykarz lat 70. i 80. w Europie, dwukrotny mistrz Europy z Jugosławią i trzykrotny medalista olimpijski.

5. Dražen Dalipagić

Jeden z najwybitniejszych strzelców w historii europejskiej koszykówki. Zdobył trzy tytuły MVP Mistrzostw Europy i jest członkiem Galerii Sław FIBA.

6. Nikola Peković

Kluczowy element układanki Partizana w latach 2000., później odniósł sukces w NBA jako zawodnik Minnesota Timberwolves. Jego fizyczny styl gry uczynił go postrachem rywali.

7. Bogdan Bogdanović

Jeden z najbardziej utalentowanych graczy młodego pokolenia, który wyrósł w Partizanie. Reprezentuje Serbię na arenie międzynarodowej i z powodzeniem gra w NBA (obecnie Atlanta Hawks).

8. Nenad Krstić

Reprezentant Serbii, który grał w NBA (New Jersey Nets, Boston Celtics). Był kluczowym zawodnikiem w latach dominacji Partizana w Serbii.

9. Miloš Vujanić

Wybitny strzelec, zdobywca tytułu króla strzelców Euroligi w 2003 roku. Współtwórca sukcesów Partizana w Lidze Adriatyckiej.

10. Željko Obradović

Choć bardziej znany jako trener, był również ważnym graczem w latach 80. i kapitanem zespołu, który zdobył Puchar Koracia w 1989 roku.

Podsumowanie Historii

Historia KK Partizan Belgrad to opowieść o wielkich sukcesach, trudnych wyzwaniach i nieustannej walce o powrót na szczyt. W latach istnienia Jugosławii Partizan był jednym z najlepszych klubów, zdobywając wiele mistrzostw ligi i pucharów krajowych, a także wychowując graczy, którzy stanowili fundament reprezentacji Jugosławii. Największym momentem w historii klubu było zwycięstwo w Eurolidze w 1992 roku, gdy zespół prowadzony przez młodego Željko Obradovicia sensacyjnie sięgnął po trofeum, pokonując w finale Joventut Badalona dzięki ikonicznemu rzutowi Aleksandara Đorđevicia. Po rozpadzie Jugosławii Partizan zdominował koszykówkę w Serbii, wygrywając 14 kolejnych mistrzostw od 2001 do 2014 roku oraz sześć razy triumfując w Lidze Adriatyckiej. Regularne występy w Eurolidze, w tym awans do Final Four w sezonie 2009/2010, potwierdzały ich pozycję w czołówce europejskiej koszykówki. Od 2014 roku klub zmagał się jednak z poważnym kryzysem finansowym, co doprowadziło do utraty dominacji na rzecz Crvenej Zvezdy. Mimo to Partizan zdobywał Puchar Serbii i nadal rozwijał młodych zawodników. Przełomem był powrót Željko Obradovicia jako trenera w 2021 roku, co zapoczątkowało proces odbudowy. Dzięki nowym sponsorom i większemu budżetowi klub wrócił do Euroligi w sezonie 2022/2023, osiągając fazę play-off. Dziś Partizan Belgrad jest symbolem walki, tradycji i ambicji, dążąc do odzyskania miejsca wśród najlepszych klubów Europy.

Atmosfera i Derby

Na zakończenie temat obok którego nie da się przejść obojętnie. Derby Belgradu w koszykówce to coś więcej niż tylko mecz – to prawdziwy spektakl emocji, który można opisać jednym słowem: ogień. Gdy na parkiecie stają Partizan i Crvena Zvezda, to jakby cały Belgrad przestał oddychać na dwie godziny. Niezależnie od tego, czy jesteś fanem jednych, czy drugich, wszyscy zgodnie twierdzą, że atmosfera na hali Partizana to absolutny top. Wchodzisz na trybuny, a tam... czysta energia. Czarno-białe szaliki, bębny, race, pieśni, które niosą się przez całą halę – czujesz, że to coś więcej niż sport. Kibice Partizana, znani jako Grobari (czyli Grabarze), dają z siebie wszystko, a ich doping to niemal 6. zawodnik na parkiecie. Każda udana akcja Partizana to eksplozja radości, a każda strata piłki przez Zvezdę – powód do szyderczego śmiechu. Jest głośno, jest intensywnie, jest po prostu bałkańsko. Nie ma tu miejsca na nudę. Nawet jeśli nie znasz zasad koszykówki, po 5 minutach jesteś wciągnięty w wir wydarzeń. To jakbyś trafił na koncert Metallici połączony z finałem Ligi Mistrzów – adrenalina level max. Co więcej, to nie tylko kibice na trybunach tworzą show – zawodnicy doskonale wiedzą, jak ważne jest to starcie i walczą o każdy punkt, jakby od tego zależało ich życie. A teraz wyobraź sobie, że mecz kończy się różnicą jednego czy dwóch punktów. Hala eksploduje, niezależnie od wyniku. Jedni w ekstazie, drudzy z bólem, ale wszyscy wiedzą, że właśnie byli świadkami czegoś wyjątkowego. I to jest właśnie magia derbów Belgradu. Koszykówka na najwyższym poziomie, połączona z niepowtarzalnym, bałkańskim duchem. Kto raz tego doświadczy, będzie chciał wracać.